Буриад Хувцас

         Буриад эмэгтэй дээлийн үүсэл гарлын тухай ахмадын аман сурвалжаас мөшгөн үзвэл сонин домогтой юм. Нэгэн эмгэн өвгөн хоёр охиноо гэрлүүлэхдээ маш сайхан дээл хувцас зэхэж өгөхөөр ярилцжээ. Иймд эмэгтэйчүүдийгээ айлд бэр болгох ёс заншил тогтоовол ямар байх бол гэж эмгэн бодож сууснаа, ямар ёслол гүйцэтгэх вэ? гэж өвгөнөөсөө лавлаж асуухад өвгөн: Эрчүүдийг харь айлд хүргэн болгоход нум саадгийг гэр орноос нь агсаж ёс төгөлдөр тэмдэглэхийн нэгэн адил эмэгтэйчүүдийг айлын бэр болгоход хийх ёслол бүр ч онцгой байх учиртай.

ЦААТАН Бөө

       Цаатан гэж Хөвсгөл аймгийн Улаан-Уул. Ринченлхүмбэ, Баянзүрх, Ханх зэрэг сумнаа нутагладаг тува угсааны монголжсон ойн соёд урианхайг хэлнэ.

ДАРХАД БӨӨ

 

Дархад бол монгол нутгийн умардад байсан ойн иргэдийн залгамчир болохын дээр анхмонгол, түрэг овог аймгийн нийлбэрээс бүрэлдэн төлөвшсөн монгол угсаатан болно.

ХАЛХ БӨӨ

Халхчуудын өвөг дээдэс нь XI-ХIIзууны үед Хэрлэн, Онон, Туул гурван голын саваар төвлөрөн нутаглаж байсан ба XIII зууны эхээр монголын нэгдсэн тулгар төр улс байгуулагдахад гол цөм нь болж тэргүүлэх үүрэг гүйцэтгэсэн язгуурын монгол аймгуудаар

Залуу нас минь

Судар шиг их амьдралын харгуйд
Сур шиг харваад эргэн ирээгүй
Суу алдарт залуу нас чамайг
Санаж дурсахгүй хэн байна вэ?

Бөө болох ёс түүний шинж тэмдэг багш шавь барилдах

       Бөө болох хүнийг удмынх нь “онго” эхийн хэвлийд байхаас нь тамгалан товлох бөгөөд зарим нөхцөлд шилжин ирдэг.Мөн судлаачдын тэмдэглэснээр “удмын” бус өвлүүлэн үлдээгч бас байдаг байна. Лус савдагтай нөхцөж, зүйрлэшгүй хүч чадалтай бөө болсон тухай түүх ихэвчлэн ёс уламжлалаа алдаагүй ирсэн дархадуудын дунд олон бий. Зарим тохиолдолд бөөгийн удамгүй болон удамтай ч удмын онгодыг хүлээн

Багшаа дуулъя

 Үг. Ж. Бадраа
Ая. Ш. Эрдэнэбат
Оньсыг нь тайлан эрдмийн үүдийг нээж өгч та
Оюун гийлгэн ээлтэй замыг зааж өгч та
Оройд дээдлэм ардын багш таны
Ойд шингээсэн баатар сүрийг магтья
Үнэнийг айлдан учрын чагт нээж өгч та
Үзлийг суурилан учгийн гох зааж өгч та
Үнэхээр хайрлам ардын багш таны
Үүрд гайхуулам сайхан алдрыг магтья

Дэвшлийг ойлгох хүчний хөл нээж өгч та
Дэлхийг нийтлэх хүний хэл зааж өгч та
Дэгжлээр дүүлсэн ардын багш танаа
Дээш бадраасан үйлст ачийг магтья
Ардын уран зохиолч Ш. Сүрэнжав

Уяатай л байна уу даа хүү минь

Дорнод Чулуунхороот 2010он

Шинжлэх ухааны солиотой найман онол

“Солиотой” гэдэг нэлээд хүчтэй, цочирдом үг боловч хүмүүсийн санаа бодлоос урган гарсан доорхи санаануудыг үүнээс өөрөөр тодотгох аргагүй.

Онол бүрт бидний ертөнцийн янз бүрийн байдал, төрхийг ер бусын, хачирхалтайгаар тайлбарлахыг хичээсэн байна. Үнэн хэрэгтээ дэлхий ертөнц өөрөө бүхнээс гойд, ер бусын зүйл учир хүн төрөлхтөн ертөнцөд болж буй зүйлс, болдог үзэгдэл юмсын өчүүхэн хэсгийг ойлгон таньдаг.